Openingsspeech Atelierroute 2011 | Frans Lander

 

“Kunst geeft niet het zichtbare weer, maar maakt zichtbaar”, Paul Klee

 

31 kunstenaars – nemen dit jaar deel aan de 9e Atelierroute Groot Woerden en stellen komend weekeinde hun atelier gastvrij open. Ik vind het een eer dat ik, onder meer als vice-voorzitter van het VSB-fonds Woerden, één van de sponsoren van de atelierroute, wederom enig commentaar mag leveren bij de kunstwerken, die hier de kunstenaars vertegenwoordigen.

Dwalen langs deze kunst in de bibliotheek aan de Meulmansweg (we zijn terug van weggeweest en nu in een geheel vernieuwde, lichte,  fraaie en functionele ruimte) is een soort reis naar het onbekende. Kunstenaars zien de werkelijkheid anders, waardoor een verrassend zicht op de wereld ontstaat; soms zetten ze ons op het verkeerde been, soms brengen ze het onzichtbare, het verhaal achter de zichtbare wereld tot uiting.” Kunst geeft niet het zichtbare weer, maar maakt zichtbaar” zoals Paul Klee het zo mooi formuleerde. Wat maken deze 31 kunstenaars zichtbaar? Ik neem u mee op een korte maar enerverende reis. De werken zijn nogal verspreid, maar ik zal mijn best doen; ik volg daarbij de doeken en voorwerpen zoals ze hier zijn tentoongesteld.

 

1. Roel van der Bij is natuurlijk een trouwe deelnemer; zijn werk balanceert tussen figuratief en non -figuratief. Hier een gewaagd doek: een brutale afsnijding van een vrouwelijk lichaam- met slechts enkele lijnen maakt hij via een prachtig coloriet van hoofdzakelijk primaire kleuren een verleidelijke wereld van schoonheid en intimiteit zichtbaar. 

2. De wereld van André Zentveld is een gans andere: hij wortelt in de traditie van naïeve kunst; we ontdekken een korfbalwedstrijd op een regenachtige zaterdag. Een lijnenspel van horizontale en verticalen, waarbij kleuurijke gevels en de vrolijke paraplu's een levendige aanvulling vormen.

3. Met Leid Abels de Jong  wandelen we in de dromerige wereld van een achtertuin; een spontane, vluchtige impressie, een gekleurde pentekening , waarin de klaprozen voor een extra accent zorgen. Paul Klee zei het zo treffend: “Tekenen is uit wandelen gaan met een lijn”. 

4. Woerden en Jaap van der Vooren sr.: twee onafscheidelijke eenheden. Jaap heeft Woerden zo vaak gefotografeerd. Maar hij weet Woerden ook vast te leggen met zijn penseel. Hier gaan we met Jaap naar de markt van Woerden, een rake weergave, een levendige sfeerimpressie vol beweging. Jaap maakt de sfeer van een Woerdense marktdag zichtbaar.

5. Etta Boerkoel heeft me verrast door verschillende technieken in een soort vijfluik bijeen te brengen; ets, blinddruk en fotografie in één doek, waar de Hondsdraf ons een bijzonder verhaal vertelt. Een geraffineerd en een technisch hoogstandje.

6. Anneke Winsemius heeft me werkelijk het meest verblijd met haar gecompliceerde techniek uitmondend in een  wonderlijke blauw-zilveren wereld, de Oorsprong genoemd. Wat een spanning weet ze hier op te roepen in een speelse, lyrische en intieme collage. Ze voert ons in een onbekende en onbegrensde wereld, haar wereld die aldus zichtbaar wordt.

7. Sietse Govert is ook een trouwe deelnemer aan de atelierroute. Hier een abstract doek zoals we van hem gewend zijn: een zeer gewaagde compositie en een heel bijzonder coloriet. Een groot lila vlak tegenover grijze en okerkleurige vlakken links, heel spannende vlakken. Sietse maakt hier een dromerig landschap zichtbaar waar ik uren ik kan dwalen, een reis naar het onbekende.

8. Annelies van der Sman is eveneens een trouwe deelnemer. Zij verplaatst ons naar de  serene wereld van een jong kind, ze maakt in een teder kleurenpalet de wereld van peuter zichtbaar, die nog onbevangen en vol verwondering de dingen bekijkt.

9. Geert Jan van Snelrewaard biedt ons een heel verre reis langs de sterren. Een gele baan van fel oplichtende sterren maakt een verre wereld zichtbaar. Een doek dat met weinig middelen veel vertelt.

10. Lia Meiborg inmiddels ook een trouwe deelnemer schept met naald en draad een lyrisch-poëtische wereld. Letterlijk muurbloemen in een wandtapijt, waarin bloemen zijn gegroepeerd rond een verticale donkere baan. Ik heb verschillende keren goed moeten kijken of het wel borduurwerk is; het lijkt bijna geschilderd met die bruine ondertonen.

11. Alex Feenstra zet ons midden in de drukte van Dehli. De witte voorgrond en het rood achter de mannen brengen diepte in de zeer natuurlijke foto. De vrolijkheid van de mannen staat in schril contrast met de armoede. Die bijzon- dere spanning maakt het doek zichtbaar.

12. Didi Mooiman maakt daarentegen een bijna abstracte foto met haar “Dromen in de sneeuw”. Een verticaal lijnenspel tegen een horizon en velden doorsneden door groen oplichtende vorens met daarboven een waterige winterzon. Ze tovert daarmee een dromerig landschap.

13. Bij Reen Stevens daarentegen geen dromen, maar een verwarrende werkelijkheid. Deze foto zet ons heerlijk op het verkeerde been, maakt ons duizelig. Een chaos van huizen, zeer scherp gefotografeerd. Een fotograaf met precies het goede oog, die dingen ziet die wij normaal niet zo waarnemen.

14. Margo van der Vooren combineert fotografie met schilderkunst en wel op buitengewoon geraffineerde wijze. In dit prachtige foto-doek gloeit vanuit een grijze grove, zanderige pasteuze achtergrond een fraai portret van een vrouw op. Een ijzersterke compositie waarin verschillende technieken elkaar ondersteunen en een nieuwe werkelijkheid laten zien.

15. Tineke Hoepman  is ook geen onbekende. In het kleine fraaie en rake portret van een muzikant verdwijnt de muzikant als het ware in het notenschrift, wordt hij één met de compositie. De scherpe kleuren tegenstelling geeft het doek een wonderlijk scherp reliëf. In dit deze kunst zit echt muziek.

16. Ilja Pronk,  de mater familias van de atelierroute, brengt ons in vervoering met haar vissenkom. Bij Ilja wordt niets aan het toeval overgelaten. De onder- en bovenkant van de doos passen naadloos in elkaar, waarbij het kleuren- patroon zonder onderbreking over de naad doorloopt. Op zich is dat al een technisch hoogstandje. Voeg daarbij het geraffineerde gebruik van de glazuur met zijn prachtige bronzen glans, en ziedaar een voorwerp om te zoenen.

17. Tegenover de vissenkom treffen we vissen op ijs van Susanne Smorenburg. Enerzijds zeer realistisch, we kijken boven op de glanzende blauw-zilveren huid van de vis, maar anderzijds vervreemdend: de vissen kijken zonder iets te zien.

18. Anneke Kastelein. Haar vogel vliegt naar beneden als in een duikvlucht. Een rake compositie in verrassend perspectief, waarbij een deel van de vleugels bewust ruw is gelaten.

19. Nel Overkamp-de Kijper  pakt dit jaar flink uit met een opvallende brons- goudkleurige nimf. Elegant schrijdt zij voort. Het beeld doet enigszins barok aan door de waaierende vormen. Een ijzer- pardon bronssterk beeld.

20. Van Kiki Dijkstra zien we een meisje met rood haar; zij komt in haar vaderlandse rood-wit-blauwe kleuren uit een vreemde, bijna verstilde wereld met een vleugje humor.

21. Bastiaan Meijer zijn Duitse villa staat hier wat eenzaam; eigenlijk is deze onderdeel van een installatie, waarbij huizen, onopgesmukt, in allerlei oervormen een merkwaardig vervreemdend ritme in het landschap brengen.

22.  Anneke Pilkes is ook weer van de partij. Haar theepot doet denken aan een eeuwenoude Chinese theeceremonie: het oerbeeld van een theepot, perfect van vorm en uitermate boeiend door de schakeringen in de kleur.

23. Ook Gonnie van der Bij doet al enkele jaren mee aan de atelierroute met haar plastische vormen, dit maal een sopraan. Tegen de achtergrond van een soort operadecor zet zij haar borst op om die hoge C te halen.

24. Hoe eenvoudig lijkt het vogelkommetje van Helmi Schellinger, raku gestookt, maar met een geheel andere aanpak dan Ilja Pronk. Dit is zeer figuratief met een verdubbeling van het motief: het kannetje heeft de vorm van een vogelbek die ook letterlijk is afgebeeld in het glazuur: een huzarenstukje, mooi van vorm en tekening.

25. Nienke van der Kooi  –  ook geen onbekende hier – maakt met haar vogelachtige sculptuur mooi de structuur en het ritme van de steen zichtbaar. Zij voegt niets toe, maar brengt verborgen schoonheid aan het licht, alsof het beeld als het ware al in de steen verborgen zat.

26. Walter Terpstra  brengt cynisch het loze politiek of ander gezwets aan het licht met zijn masker Bla. .blabla... Nietszeggende woorden waarbij de spreker zich verbergt achter een verbale maskerade. Het doet denken aan de absurde toneelstukken van Ionesco.

27. Emmy de Wijk  gebruikt verschillende materialen en technieken in haar geraffineerde sieraden; de hangers zijn kleinoden van een perfecte compositie waarin de steen fonkelt in de zetting van zilver.

28. Taeke Friso de Jong  ook een trouwe deelnemer. Zijn kleine sculptuur in brons stellen twee Labradors voor; de vorm is sterk vereenvoudigd, maar het wezenlijke van de honden is vaardig in beeld gebracht. Enerzijds is er rust, maar anderzijds is er ook sprake van een fraaie beweging. Een ontroerend tafereel.

29. Anastazija Ferwerda doet gelukkig weer eens mee, maar nu met een geheel andere techniek dan we van haar gewend zijn: vilten. Bloemen/tulpen op doek. Je herkent de vaardige hand van de schilder. Mooie, tedere en frisse kleuren in een klassieke compositie.

30. Hetty van Wijk -van Wijngaarden  is er wederom met haar monumentale, kleurrijke kettingen, bestaande uit diverse onderdelen, waarbij rood en blauw overheersen. Ze zijn krachtig van kleur, massief, van een boerse eenvoud en schoonheid.

31. Anke van der Hurk maakt ook colliers, ook nogal monumentaal. Maar hier zit het raffinement in de kleurrijke kralen die tegen een zwarte grove achtergrond elegant opgloeien.

 

Een en dertig kunstenaars, hier in de bibliotheek, een spiritueel en informatief  kloppend hart van de stad; wat is een gemeenschap zonder bibliotheek. Hopelijk houdt de gemeente die in Harmelen in stand!

In wens de kunstenaars veel succes komend weekeinde: dat velen de weg mogen vinden naar de verschillende ateliers en zullen ontdekken hoe de kunstenaars op vele verschillende wijzen de wereld zichtbaar maken.