Open brief aan tweede kamer.

 

WE ARE MORE

 

De positie van kunst en cultuur staat onder druk, niet alleen in Nederland maar in heel Europa. Deze ontwikkeling is een uitdrukking van de primaire reactie op crisis: we doen de luiken dicht en halen de brug op, de 'closing of the mind'. Over de hele linie is een afnemende tolerantie voor verschillen te zien en een verscherping van mentale grenscontroles. Om deze tendens te keren lanceerde de organisatie Culture Action Europe de campagne 'we are more'. In een manifest worden nationale regeringen en Europese instanties opgeroepen het belang van kunst en cultuur voor de maatschappelijke ontwikkelingen in Europa te erkennen en daarom het budget voor cultuur in de komende tijd juist te verhogen. 'We are more' is een positieve boodschap die aangeeft dat mensen, gemeenschappen en kunstorganisaties méér doen en méér bijdragen dan wat zichtbaar is aan de oppervlakte. De Europese Unie is meer dan 'kolen en staal', we hebben meer nodig dan een 'markt' en wij zijn meer dan enkel 'consumenten'.

 

Het aangekondigde kabinetsbeleid staat haaks op deze Europese boodschap. Vooral het gebrek aan interesse voor de waarde van kunst en cultuur wekt alom verbazing, evenals de veronderstelling dat het bedrijfsleven automatisch in de plaats zal treden van een terugtrekkende overheid. Private sponsors en bedrijven hebben aangegeven zich door dit beleid geschoffeerd te voelen. Alleen een overheid die achter de kunsten blijft staan, kan het goede voorbeeld geven aan mecenassen. Het meerjarige culturele initiatief van de stedelijke en regionale overheid om de Vrede van Utrecht te vieren in 2013, als opmaat voor Utrecht Culturele Hoofdstad van Europa in 2018, is hiervan een goed voorbeeld. Een brede coalitie van culturele instellingen, onderwijsinstituten, maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven en de creatieve industrie in stad en regio heeft zich aan dit traject verbonden, niet alleen financieel, maar ook op het niveau van de waarden die met het project worden uitgedragen. Het toont dat er een breed gevoelde behoefte is aan een grotere beweging en aan grensoverschrijdend denken en handelen.

 

De toekomst van Nederland (én natuurlijk ook van Utrecht!) staat of valt bij het aangaan van internationale verbindingen. Nederland, en daarbinnen Utrecht, is letterlijk maar ook figuurlijk een knooppunt; een belangrijk knooppunt in Europese netwerken van kennis, van wetenschappelijk onderzoek en van culturele ontwikkeling. Daar ligt de bron van het succes van ons land en onze stad, daarom moeten we hierin investeren. Dat loopt in de pas met internationale economische en culturele ontwikkelingen, maar gaat in tegen de geest van onze regering. Utrecht vreest niet zozeer zijn migranten en internationale (kennis)werkers, in tegendeel, eerder zijn eigen regering met extreme opvattingen over Europa en over cultuur!

 

De vragen die we ons in Utrecht stellen in de aanloop naar 2018 raken alle sectoren van de samenleving: hoe willen wij onze leefwereld vormgeven? Hoe willen we de leefwereld voor de komende generaties inrichten en achterlaten? En wat voor bagage hebben we met z´n allen nodig waarmee de komende generaties, onze kinderen en kleinkinderen de reis naar hun toekomst kunnen laten maken? Waar kunnen zij op voortbouwen? Met deze vragen wordt een beroep gedaan op de creatieve, educatieve en innovatieve kracht van burgers. Een kracht die door het aangekondigde kabinetsbeleid wordt ondermijnd.

 

Europese steden zijn de broedplaatsen van vernieuwing in een snel veranderende wereld. De structuren en systemen van de 'oude' wereld zijn aan het afbrokkelen. Het is de grote vraag wat er voor in de plaats komt. De 21e eeuw is de eeuw van 'ons'. Wij hebben de verantwoordelijkheid voor de maatschappij waarin we leven. We moeten deze als verantwoordelijke burgers en cultuurdragers zelf vormgeven, in co-creatie. We hebben daarbij de synergie nodig van economie, kennis en cultuur: de verenigde krachten van kunst- en onderwijsinstellingen, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en de creatieve industrie. Een betrokken overheid die daarvoor de voorwaarden schept is onontbeerlijk. Net als een krachtige culturele sector als aanjager van die nieuwe verbindingen. We are more!

 

 

Peter de Haan

Intendant Stichting Vrede van Utrecht