Inloggen
Inloggen op Cultuurlokaal.nl


Nieuwsbrief
Opgeven voor de Cultuurlokaal.nl nieuwsbrief



Items voor agenda of nieuws zenden naar info@cultuurlokaal.nl

Koeiemart, Koeienmart, Koeienmarkt of Woerdse Markt

publicatiedatum: zo 22 oktober 2017

De geschiedenis van de bekende Najaarsmarkt in Woerden, of liever gezegd de koeienmarkt of "Woerdse mart", begint al in 1410. De stad Woerden werd op 5 juli 1410 door hertog Jan van Beieren het privilege verleend tot het houden van een vrije jaarmarkt voor paarden en een markt voor runderen. De paardenmarkt werd drie dagen voor Sint Petrus banden (1 augustus) gehouden en de jaarmarkt voor runderen op Sint-Victor (10 oktober).

 

In de 16e en 17e eeuw kwamen er bij de eigenlijke markt steeds meer kermisactiviteiten. Ook muzikanten, standwerkers en stuntwerkers waren rond de markt te vinden. Op marktdagen stonden in de Havenstraat, de Kerkstraat, de Kruisstraat en de Voorstraat twee rijen dieren: in vroeger tijd soms wel duizend paarden en enige duizenden koeien en kalveren. Ter bescherming van de gevels en hardstenen stoepen werden deze met planken betimmerd.

 

Verandering

De data voor de te houden markten veranderden in de loop der tijd. Tot 1935 werden er twee aparte markten gehouden voor runderen en paarden, terwijl er vanaf 1920 sprake was van een tweede najaarsmarkt in november voor vee en paarden. Als regel gold dat de paardenmarkt werd gehouden op de maandag na 18 oktober en de runderenmarkt op de woensdag na 20 oktober. Voor de tweede najaarsmarkt werd de tweede woensdag in november gereserveerd. Soms moest er van de regel worden afgeweken, zoals in 1918 toen de koeienmarkt als gevolg van de heersende mond- en klauwziekte op een later tijdstip werd gehouden.

 

Grotere kermis

In de 20e eeuw breidde de kermis zich uit. In 1913 vond er een openbare verpachting van staanplaatsen plaats. De gemeente verpachtte toen plaatsen voor vijf poffertjeskramen, twee voor oliebollenkramen, een voor een wafelkraam, een voor een bioscoop, een voor een panorama- of theatertent, een voor een cake-walk, een voor een slagmachine en diverse plaatsen voor kleinere inrichtingen. Op 15 mei 1925 trad een gemeentelijke verordening voor de vee- en jaarmarkt in werking.

 

Najaarsmarkt

De zogenaamde tweede najaarsmarkt verdween en de "grote najaarsmarkt voor vee en paarden" bleef over. In de volksmond wordt deze nog steeds de "koeienmart" genoemd, die nog als vanouds wordt gehouden op de woensdag na 20 oktober. Door de verscherpte maatregelen na de laatste MKZ-crisis is de hoeveelheid beesten op de markt symbolisch te noemen. Het eten van erwtensoep (snert) en poffertjes zijn tradities, die zich staande hebben gehouden temidden van het vermaak van de moderne tijd.

 

De laatste nieuwtjes lezen over de Koeiemart? Programma en plattegrond direct bij de hand? Dat kan met de nieuwe app Koeiemart! Gratis te verkrijgen in de Play Store en (binnenkort) de App Store.

 

Bronnen: archief en verhaal van Woerden